Мақалаларды рәсімдеу ережесі

Ғылыми жарияланымдар авторларына қойылатын талаптар

Авторлар (немесе авторлар ұжымы) ұсынылған ғылыми зерттеу нәтижелерініңғылыми жаңалығы, дұрыстығы және нақтылығы үшін жауапты. Ғылыми мақаланыдайындау және жариялау кезінде олар келесі принциптерді басшылыққа алуға міндетті:

Нәтижелердің дұрыстығы: авторлар ғылыми зерттеулердің нәтижелерін нақты, жаңғыртылатын және тексерілетін түрде ұсынуға міндетті. Әдейі жалған, дұрыс емеснемесе бұрмаланған деректер мен мәлімдемелерді ұсынуға жол берілмейді және ғылымиқызметтің этикалық нормаларына қайшы келеді.

Түпнұсқалық және дұрыс дәйексөз келтіру: авторлар ұсынылған жұмыстыңтүпнұсқалығын қамтамасыз етеді. Бөгде дереккөздерден алынған кез келген материалдар, идеялар немесе деректер міндетті түрде авторын және бастапқы дереккөзін көрсетеотырып, белгіленген дәйексөз келтіру стандарттарына сәйкес рәсімделуі тиіс.

Плагиат, оның ішінде рәсімделмеген дәйексөздер, жөн-жосықсыз қайта баяндаунемесе өзгенің зерттеу нәтижелерін иемдену этикалық нормаларды бұзу болып табыладыжәне оған жол берілмейді.

Үлес қосқан тұлғаларды мойындау және сілтемелердің дұрыстығы: авторларзерттеуге елеулі ықпал еткен барлық тұлғалар мен ғылыми жұмыстардың үлесін міндеттітүрде мойындауы тиіс. Мақалада қабылданған дәйексөз келтіру стандарттарына сәйкеснегізгі және өзекті дереккөздерге сілтемелер көрсетілуі қажет.

Қайталама жариялауға жол берілмеуі: қолжазба басқа басылымда бір мезгілдеқаралуда болмауы және бұрын жарияланбаған болуы тиіс. Бір мақаланы бір уақыттабірнеше журналға ұсыну ғылыми қызметтің этикалық нормаларын бұзу болып табылады.

Дұрыс авторлық бірлесу: бірлескен авторлар тізімінде зерттеуді әзірлеуге, нәтижелерді алуға және мәтінді дайындауға елеулі үлес қосқан тұлғалар ғана көрсетілуікерек. Зерттеуге қатыспаған тұлғаларды бірлескен авторлар қатарына қосуға жолберілмейді.

Бірлескен авторлардың келісімі: редакцияға қолжазбаны жолдайтын жауаптыавтор мақаланың соңғы нұсқасымен және оны журналға ұсынумен барлық қосалқыавторлардың келісімін алуға жауапты.

Қателерді түзету: қарау кезеңінде немесе жарияланғаннан кейін елеулі қателернемесе дәлсіздіктер анықталған жағдайда, автор редакцияны дереу хабардар етуге жәнежарияланымды түзетуге, қажет болған жағдайда түзету жариялауға немесе мақаланы керіқайтарып алуға дейін жәрдемдесуге міндетті.

Қаржыландыру және мүдделер қақтығысы: қаржыландыру болған жағдайдаавтор зерттеуді қолдау көзін көрсетуге және қажет болған жағдайда оның жұмыстыжүргізудегі және мақаланы дайындаудағы рөлін сипаттауға міндетті. Сондай-ақ авторларықтимал мүдделер қақтығыстары туралы мәлімдеуге тиіс.

Этикалық қағидаларды қолдану: редакция жоғарыда аталған талаптар мен ғылыми этика қағидаттарына сәйкес келмейтін кез келген қолжазбаны қабылдамауқұқығын өзіне қалдырады.

Авторларға арналған жалпы ақпарат.

Жарияланым тілдері: журнал қазақ, орыс немесе ағылшын тілдерінде дайындалғанғылыми мақалаларды жариялауға қабылдайды.

Қолжазбаларды ұсыну тек электрондық форматта журналдың ресми веб-сайты арқылы жүзеге асырылады: https://prom.mtgu.edu.kz

Редакцияға келіп түскен барлық мақалалар қосарлы соқыр рецензиялау рәсіміненөтеді. Рецензенттерді тағайындауды журналдың редакциялық алқасы жүзеге асырады.

Мақаланың жауапты авторы авторлар тізімінде жұлдызша белгісімен (*) белгіленеді.

Бір автор журналдың бір санында, оның ішінде бірлескен авторлықта да, бірмақаладан артық жариялай алмайды.

Бір ғылыми жарияланым авторларының саны бес адамнан аспауы тиіс.

Өзіне өзі дәйексөз келтіру үлесі (авторлардың өз ғылыми жұмыстарынасілтемелері) әдебиеттер тізіміндегі дереккөздердің жалпы санының 20%-нан аспауы тиіс.

Мақаланың мазмұнына, ұсынылған деректердің дұрыстығына және айтылғанғылыми ережелерге автор(лар) жауапты болып табылады. Журналдың редакциялықоргандарының өз ұстанымдарының болуы және ол ұстанымдар авторлардың пікіріненөзгеше болуы мүмкін. Бұл ғылыми жарияланымдардың жоғары сапасын қамтамасыз етужәне авторлардың зияткерлік меншік құқықтарын сақтау үшін маңызды.

Мақалаларды жариялау материалдардың шығарылымға дайындалуына қарайкезектілік тәртібімен жүзеге асырылады. Редакция шығарылымдардың айдарлануы мен тақырыптық бағыттылығын ескере отырып, жарияланымдар кезегін қалыптастыру, сондай-ақ ғылыми тұрғыдан маңызды мақалаларды кезектен тыс қабылдау құқығын өзінеқалдырады.

Редакциялық алқа редакциялық-баспалық үдерістің кез келген кезеңіндеқолжазбаны қабылдау немесе кері қайтару құқығын өзіне қалдырады.

Ғылыми плагиаттың алдын алу мақсатында барлық келіп түскен қолжазбаларзаңсыз көшірмелердің болуына міндетті түрде тексеріледі, сондай-ақ жасандыинтеллект жүйелерін пайдалануына талдау жүргізіледі.

Көлемі мен тілдеріне қойылатын талаптар.

Мақаланың негізгі мәтінінің («Кіріспеден» «Қорытындыға» дейін) ұсынылатынкөлемі – 3000–7000 сөз.

Аңдатпа және түйін сөздер үш тілде (қазақ/орыс/ағылшын) ұсынылуы тиіс.

Орыс немесе қазақ тілдеріндегі мақалаларда кестелер мен суреттердің нөмірлерімен атаулары мақала тілінде рәсімделіп, міндетті түрде ағылшын тіліндегі аудармасыдөңгелек жақшада беріледі. Ағылшын тіліндегі мақалаларда кестелер мен суреттердіңнөмірлері мен атаулары тек ағылшын тілінде көрсетіледі.

Техникалық рәсімдеу (Word/RTF)

Файл форматы: Microsoft Word/RTF.

Қаріп: Times New Roman.

Жоларалық интервал: бірлік.

Өрістер: барлық жағынан 2 см.

Жаңа жол шегінісі: 1 см.

Теңестіру: ені бойынша.

Қаріп өлшемдері:

Авторлар, жұмыс орны, мақала атауы, реферат, түйін сөздер, мақаланың негізгімәтіні - 12 pt

Авторлар туралы толық ақпарат - 12 pt

Кестелер, суреттер және оларға қолтаңбалар-9 pt

Әдебиеттер тізімі - 9 pt

Қосымша: мақаланы жібермес бұрын тыныс белгілерінен кейінгі бос орындардыңдұрыстығын тексеруіңізді сұраймыз (әсіресе, әдебиеттер тізімінде).

Бірінші бетті рәсімдеу

ҒТАМР (оң жақта): https://grnti.ru/

Авторлар туралы мәліметтер: аты-жөнінің инициалдары және тегі; ғылымидәрежесі/атағы; лауазымы; ұйымы; қала; ел; ORCID; e-mail.

Жауапты автор * белгісімен көрсетіледі (жанында e-mail және ұялы телефон нөміріберіледі).

Мақаланың атауы:

үш тілде (EN / KZ / RU),

қалың қаріппен, БАС ӘРІПТЕРМЕН, ортасына орналастырылып

11 сөзден артық емес.

Мақала құрылымы.

Атауы - 11 сөзден аспауы тиіс

Аннотация (EN / KZ / RU 100-200 сөз)

Түйін сөздер (EN / KZ/RU – 5–7 сөз және сөз тіркестері)

Мүдделер қақтығысы

Алғыс / қаржыландыру (3 тілде)

Кіріспе

Материалдар және негізгі әдістер

Нәтижелер

Талқылау

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер/ References

Аннотация: EN/KZ/RU тілдерінде 100–200 сөз. Құрылымы мен мазмұны үш тілде де бірдей болуы тиіс.

Ұсынылатын аңдатпа құрылымы:

мәселе және өзектілігі;

әдістер;

негізгі нәтижелер/қорытындылар;

нәтижелердің іс жүзінде қолданылуы.

Түйін сөздер: үш тілде 5–7 сөз/сөз тіркесі.

Кестелер мен суреттер

Суреттер/кестелер мәтінге орналастырылады жәненөмірленеді: «Сурет-1. … [Fig.1. ....]», «Кесте-1. …».

Иллюстрациялық материалдардың (кестелер/суреттер/графиктер және т.б.) жалпыкөлемі мақаланың 20 %-ынан аспауы тиіс (жекелеген жағдайларда – 30 %-ға дейін).

Қолтаңбалар мен элементтер оқуға ыңғайлы болуы, сапасы басып шығаруға/жариялауға жеткілікті болуы қажет.

Кестелер Microsoft Word кесте форматында жасалуы тиіс. Кестелер нөмірленіп, мәтінде көрсетілуі қажет. Кесте атауы кестенің үстіне сол жақ шетіне, жаңа жолдықшегініссіз, атауға дейін және кейін бір жоларалық бос орын қалдырыла отырыпорналастырылады. Кесте мәтіні 9 кегльмен рәсімделеді. Дереккөз көрсетілген ескертпекестенің соңғы тұтас жолында берілуі тиіс.

Кесте-1. Автомобиль жолдары учаскелерінің біркелкі емес биіктігі шамаларының дисперсиясы

Жол төсемінің түрі	Дисперсия	Бағаланатын учаскелердің максималды ұзындығы
Асфальтбетон	0,14 – 0,22	-
Асфальтбетон	0,64 – 1,59	30
Цемент-бетон	0,25 – 1,54	30
Асфальтбетон жақсы жағдайда	1,55	-
Асфальтбетон	1,55,0	12
Тас	1,825,24	30

Суреттер. Барлық суреттер араб цифрларымен нөмірленуі керек (1, 2, ...). Суреттерге фотосуреттер, диаграммалар, графиктер және сызбалар кіреді. Суреттердегібарлық жазулар мен белгілер қолтаңбада немесе суреттің құрамдас бөлігі болыптабылатын аңызда нақты түсіндірілуі керек. Суреттерді Word құжатында топтастырылғантүрде ұсыну ұсынылады. Суреттер бояусыз, қара контурмен орындалуы тиіс; ішкі мәтін 9 пункттік қаріппен рәсімделуі қажет. Суреттер мәтінде алғаш рет аталған жерінемүмкіндігінше жақын орналастырылуы тиіс. Ескертпелер сурет атауынан кейін беріледі.

Сур 1. Әртүрлі базалар үшін есептелген асфальт төселген автомобиль жолы учаскесінің нормадан тыс спектрлік тығыздығы

[Fig.1. .................................................................................................................................]

Ескерту: дереккөз негізінде жасалған (…..).

Теңдеулер.

Теңдеулер мен формулалар Mathtype бағдарламасында теріліп, беттің оң жағындадөңгелек жақша ішінде араб цифрларымен (1), (2), … рет-ретімен нөмірленуі тиіс.

(1)

Мәтіндегі әдебиеттер мен сілтемелерді безендіру.

Әдебиеттер тізімі: 15–20 дереккөз, оның ішінде кемінде 30 % - шетелдікдереккөздер және/немесе халықаралық дерекқорлардан алынған болуы тиіс. Әдебиеттертізімі APA форматында рәсімделеді. Соңғы 5–7 жылдағы кемінде 10 дереккөзді (Scopus/Web of Science базаларын қоса алғанда) пайдалану ұсынылады. Журнал мақалаларына міндетті түрде DOI көрсетілуі тиіс.

Өзіне-өзі дәйексөз келтіру шектеуі: әдебиеттер тізімінің 20 %-ынан аспауы тиіс.

Мәтіндегі сілтемелер.

Сілтемелер автор-жыл форматында рәсімделеді:

[Проскуряков, 2021: 19–22]

[Проскуряков, 2021: 19–22; Яценко, 2026b: 20–25]

Егер бір жылы бір автордың бірнеше жұмысы болса:

[Яценко, 2025a], [Яценко, 2025b]

Егер мақала орыс немесе қазақ тілінде жазылса, әдебиеттер тізімі әр дереккөздіңағылшын тіліндегі нұсқасын міндетті түрде қоса отырып, сол тілде қалыптастырылады. Егер мақала ағылшын тілінде болса, әдебиеттер тізімі тек ағылшын тілінде көрсетіледі, ал барлық ағылшын тіліндегі дереккөздер түпнұсқа нұсқасында сақталады.

Егер дереккөздің түпнұсқасы қазақ немесе орыс тілінде болса, рәсімдеу келесіүлгіде жүргізіледі: автор(лар) → (жыл) → транслитерацияланған атауы [ағылшынтіліндегі аудармасы шаршы жақшада] → дереккөз/шығыс мәліметтері (ағылшын тіліндегібелгілеулер) → [in Russ.]/[in Kaz.]

Мысал: Yatsenko, 2025 – Yatsenko, N.N. (2025) Formirovanie nagruzhennosti ramygruzovogo avtomobilia ot vozdeistviia nerovnoi dorogi [Formation of truck frame load fromuneven road]. — Avtomobil’naia promyshlennost’. — 2025. — № 11. — P. 22–28. [in Russ.]

Мақаланы қабылдау алгоритмі

Техникалық тексеру — 1 айға дейін (редакцияның алғашқы жауабы).

Плагиат пен жасанды интеллектті қолдануды com жүйесі арқылы тексеру:

түпнұсқалық ≥ 75%

Similarity 1 ≤ 20 %

Similarity 2 ≤5 %

ЖИ ≤50 %

Шекті көрсеткіштерден асқан жағдайда редакция COPE қағидаларына сәйкесәрекет етеді. Шамалы ауытқулар болған жағдайда авторға түзетулер енгізіп, қайтатексеруден өту мүмкіндігі беріледі.

Тексерілген қолжазба қосарлы соқыр рецензиялауға жіберіледі (2 апта – 1 ай).

Рецензиялау қорытындысы бойынша шешім қабылданады: қабылдау / қайта өңдеу / бас тарту.

Қайта өңделген мақала 5 жұмыс күні ішінде редакцияға қайтарылуы тиіс. Керібайланыс болмаған жағдайда материал қабылданбайды және әрі қарай қараудан алынады.

ЖИ пайдалану саясаты.

Қолжазбаларды дайындау кезінде ЖИ құралдарын қолдануға тек көмекші құралретінде (тілдік редакциялау, әдебиеттерді іздеу, статистикалық есептеулер, визуализация) және автордың толық бақылауымен ғана рұқсат етіледі. Жасанды интеллектті қолдануфактісі қолжазбада (мысалы, «Әдістер» бөлімінде) құралдың атауын, нұсқасын жәнеқолдану аясын көрсете отырып көрсетілуі керек. Егер жасанды интеллект көрсеткіші 50% - дан асса, мақала жариялауға қабылданбайды. ЖИ автор ретінде көрсетіле алмайды. Мәтіннің дәлдігі, өзіндік ерекшелігі мен тұтастығы үшін авторлар жауап береді.

ЖИ-ді қолдануды жасыру немесе плагиатқа қатысты бұзушылықтар анықталғанжағдайда қолжазбаны кері қайтарумен қатар 1 жыл мерзімге материалдарды ұсынуғатыйым салу түріндегі уақытша санкциялар қолданылуы мүмкін.